Hemş.Zeynep PORTAKAL

Karabasan Ya da Uyku Felci Nedir?


Hemş.Zeynep PORTAKAL
23 Temmuz 2017 Pazar 00:34

Halk arasında ''Karabasan'' olarak bilinen Uyku Felcinin aslında tıbbi bir uyku bozukluğu olduğunu biliyor muydunuz?

Birçoğumuzun başına gelmiştir hatta benim de başıma geldi diyebilirim. Uykuya daldınız  ve uyanmış hissettiniz, bilinciniz o sıra açık oluyor tabii.. Boğazınızı sanki biri sıkmış gibi, üzerinize ağırlık çökmüş gibi oluyor; elinizi, kolunuzu kaldıramıyorsunuz. Belki derin bir nefes alacaksınız ancak soluk alamıyorsunuz veya bağırarak yardım istemeye çalışıyorsunuz  fakat  bağıramıyorsunuz. Şöyle ki bu korku dolu anlarda bazılarınızın paniğe kapılıp ''o esnada Dua etmeye başlıyorum.'' dediğini bile duyar gibiyim. Kabus görmüş veya gerçekten uyanmış ve uyku felci veya halk arasında bilinen ismi ile ‘karabasan’ denilen durumu yaşıyor olabilmeniz muhtemel.

Peki Uyku Felci, Halk arasında ''Karabasan'' olarak bilinen uyku bozukluğu nedir?

Bunu çok detaylı tanımlayacak olursam Uyku fizyolojisini detayıyla anlatmam gerekir ki bu da birçok tıbbi terimi kullanmam gerektiğinden sizleri sıkmadan kısaca bahsedeceğim: Uyku felci, REM uykusu (Uykunun bir dönemi) sırasında ortaya çıkıyor. Normalde Beyin uyurken vücut kasları da uykudadır. Uyuyan bir insanın kolunu kaldırıp bıraktığınızda kolu düşer çünkü kaslar aslında felç konumundadır. REM uykusu sırasında beyin bazen birden uyanır, ancak bu uyanma kaslarda olmaz. Kaslar felç durumunda kalır ve beynin uyanıklığına paralel kaslar uyanık değildir, felç durumundadır. Uyanan kişi sanki vücudunun üzerinde biri oturmuş ya da ağırlık çökmüş gibi hisseder. Aslında o anda olan durum kişinin kaslarını kıpırdatamaması sonucu hissettiği felç durumudur. Beyni uyanan kişi bedeni ve kasları tam olarak uyanmadığından hareket edemez, konuşamaz. Çoğu zaman bunu yaşayan kişiler korku ve endişeye kapılırlar. Uyku felci birkaç saniye veya birkaç dakika sürebilir. Çok uç durumlarda, 4-5 saat sürdüğü de bilinmektedir. Uyku felcine bazen halüsinasyonlar da eşlik edebilir. Bu halüsinasyonlar işitsel, dokunsal veya görsel olabilir. Bunlar da kısa sürebilir. 

Bu halüsinasyonlarla alakalı şöyle bir alıntı yapacak olursam;Texas A&M University dâhilinde yardımcı doçent olarak görev yapan ve Fasiyel Ağrı ve Uyku Tıbbı Merkezi’nin yöneticisi olan Steven Bender’a göre; karabasan geçiren insanların uçtuklarını, yattıkları odada başka birinin bulunduğunu  veya  uzaylı istilasına uğradığımızı gördüklerini belirttikleri vakalar mevcut.

Karabasan, ''UYKU FELCİ'' kimlerde sık görülüyor? Ailesinde uyurgezerlik, gece terörü gibi uyku bozukluğu olanlarda ve çalışanlarda daha sık görülüyor. Hastalığın en önemli tetikleyici nedeni ise uyku düzensizliğidir. Uyku düzeni bozuk olanlarda, vardiyalı çalışanlarda, depresyon hastalarında, bazı ilaçları kullananlarda daha yaygın görülür.

Benim Üniversite sınavlarına hazırlandığım stresli dönemlerimde uyku felcini birkaç kez geçirdiğimi söyleyebilirim. Zaten birçok literatürde Uyku felcinin altında stresin, anksiyetenin yattığı söylenmekte. 

Karabasanın teşhisi kolay olmakla birlikte, özellikle de uykuyu direkt olarak etkileyen bir rahatsızlığı bulunmayan insanlarda tekrar tekrar görülmesi çok zor ve oldukça nadir bir durumdur. Ne kadar risk altında olduğumuzu bilmesek de, korunmak için yapılacak en iyi şey ‘uyku hijyeni’nisağlamaktır. Düzenli uyku, benzer saat aralıklarında uyuyup uyanmak, uyumadan önce yatakta televizyon izlemekten ve diğer elektronikleri kullanmaktan veya diğer uyarıcılardan kaçınmak bu korku verici ancak tehlikesiz durumu tecrübe etmemize engel olabilir.

UYKU FELCİ TEDAVİSİNDE NE TÜR İLAÇ KULLANILIR ?

Uykuya geçişi sağlayan, REM-Non-REM döngüsünü bozmayan, derin uyku kalitesini artıran ilaçlar tedavide kullanılır. Bu ilaçları arkadaş/Komşu yorumu ya da tavsiyesi ile başlamak kesinlikle doğru bir tutum değildir. Zaten doğru ilaç-doğru kişi başlıklı yazımı bir sonraki köşe yazımda ele alacağım. İlaçların etkileri ya da yan etkileri çok subjektiftiryani kişiden kişiye farklılık gösterir. Bu nedenle hiçbir ilaç doktor tavsiyesi ya da doktor kontrolü dışında kullanılmamalıdır. Antidepresanlar tek başına uyku bozukluklarının tedavisinde yer almazlar ancak altta yatan depresyonu tedavi ettiklerinden uyku bozukluğunu giderirler.

Unutmayın: Sağlıklı ve yeterli uyku hem bedensel hem de zihinsel açıdan dinç olmayı sağlayan en önemli faktörler arasındadır!

Ayrıca, Az uyumak, çok uyumak, sık uyanmak, dinç kalkamamak gibi durumlar ise kendiliğinden düzelebilecek basit nedenlerden kaynaklanabildiği gibi psikiyatrik ya da başka bir tıbbi sorunun habercisi de olabilir.

Bol REM'Lİ uykular dilerim :) 


YORUMLAR
Henüz kimse yorum yapmamış, ilk yorum yapan siz olun.
Kurumsal

İçerik

Gündem

Siyaset

Teknoloji

Yukarı Çık